Parafia Stawiski

Avatar główny

Warto zobaczyć

Historia to także zabytki. Mamy je również w naszej gminie.

STAWISKI. Zabytkowy jest sam układ urbanistyczny, z rynkiem w kształcie trapezu, wytyczony pod koniec XVI wieku. Przy rynku (obecnym placu Wolności), gdzie przez wieki odbywały się targi, znajdują się kościół i klasztor pofranciszkański. Franciszkanów sprowadził w roku 1688 ówczesny właściciel Stawisk Fortunat Zamoyski. Początkowo zakonnicy zamieszkali w budynkach drewnianych. Z zapisu pozostawionego przez Fortunata Zamoyskiego, w roku 1788 rozpoczęto wznoszenie budynków murowanych. Klasztor gotowy był 3 lata później. Natomiast kościół w stylu późnobarokowym, dokończony został w latach 1813 – 1818, dzięki Antoniemu Bykowskiemu, kolejnemu właścicielowi Stawisk. Poświęcenie Kościoła pod wezwaniem Świętego Antoniego Padewskiego odbyło się w roku 1822. Po kasacie klasztoru przez władze carskie w roku 1867, świątynia stała się kościołem filialnym Parafii Poryte aż do roku 1903, kiedy otrzymała status kościoła parafialnego. W 1927 roku dobudowana została górna kondygnacja obu wież. Uciekający Niemcy wysadzili je w roku 1945. Odbudowane zostały na początku lat pięćdziesiątych. W piętrowym budynku byłego klasztoru, przebudowywanego przez lata i pozbawionego łącznika z kościołem, dzisiaj mieści się plebania. Ale oba miejsca łączy coś, co przetrwało: znajdujący się nad głównym wejściem do kościoła symbol zakonów franciszkańskich. To krzyż w otoczeniu dwóch rąk; jednej w habicie…

Stawiski mają 3 zabytkowe cmentarze. Najstarszy, założony prawdopodobnie pod koniec XVII wieku (z przybyciem franciszkanów), znajduje się przy samym kościele. Drugi cmentarz rzymskokatolicki, dzisiaj nieczynny, wytyczony został wśród pól koło Smolnik (obecnie dzielnicy Stawisk), pod koniec XIX wieku. Otoczony wysokimi drzewami, widoczny jest z drogi krajowej nr 61. Natomiast w miejscu dawnego grodziska, wśród krzewów ukryty jest cmentarz żydowski, nazywany od pokoleń „Mogiłkami”, założony w XIX wieku.

Przy ul. Łomżyńskiej, będącej dzisiaj częścią drogi krajowej nr 61, a kiedyś traktu handlowego z Mazowsza do Królewca i Kowna, mamy dobrze zachowany dawny zajazd pocztowy, zwany ongiś poczthalterią. To 3 murowane klasycystyczne budynki (poczta, stajnia i wozownia), zbudowane według typowego carskiego projektu budowli o tym przeznaczeniu. Dzisiaj również dawna poczthalteria jest siedzibą poczty.

KARWOWO. Przy drodze krajowej nr 61 znajduje się miejsce zwane Konotopa, z cmentarzem z pierwszej wojny światowej, wytyczonym w 1915 roku. Pochowanych jest tu 187 żołnierzy niemieckich, o czym informuje wyryty na głazie napis.

PORYTE. Kościół Parafialny pod wezwaniem Świętego Wojciecha, to kolejna świątynia w tej wsi, lecz pierwsza murowana. Wybudowany został w latach 1838 – 1840, z fundacji Franciszka Kisielnickiego. Klasycystyczny, z kamienia polnego. Właśnie tutaj, 16 lipca 1884 roku, na ślubnym kobiercu stanęli przyszły sławny artysta malarz Wojciech Kossak z Krakowa i Maria Kisielnicka, ziemianka ze Stawisk. Obok kościoła klasycystyczna dzwonnica z 1839 roku, z dzwonami również z fundacji Franciszka Kisielnickiego. W Porytem znajduje się także obelisk ku czci poległych podczas pierwszej wojny światowej.

ROMANY. Na dawnym cmentarzu znajduje się neogotycki Kościół Parafialny pod wezwaniem Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny, zbudowany w latach 1858 – 1863 z fundacji Piotra Dobrzyckiego, ówczesnego właściciela wsi. Podobnie jak świątynia, z łamanego polnego kamienia jest także dzwonnica z tego samego okresu. Dziedzic Piotr Dobrzycki ufundował również murowaną kaplicę cmentarną (w roku 1840) oraz klasycystyczną plebanię (około roku 1860).

Kościół Parafialny pw. Nawiedzenia NMP w Romanach z lat 1858 - 1863 z fundacji Piotra Dobrzyckiego

2010-09-13 14:58 Opublikował: Przemysław Wesołowski

Copyright © 2009 Urząd Miejski w Stawiskach
Wykonanie Speed